پایان سلطه طلبی امریکا بر خاورمیانه

سید حسین موسویان دیپلمات سابق ایران و استاد دانشگاه پرینستون امریکا و  سلمان عامری دانشجو ی دکترای حقوق دانشگاه جورج تاون امریکا ضمن بررسی زمینه های منافع مشترک ۶ کشور چین، روسیه، ایران، ترکیه، عراق و سوریه (ریکتیس) درمنطقه طی مقاله ای مشترک، پیشنهاد تشکیل نظام همکاریهای مشترک این ۶ کشور را مطرح نمودند. اگر همکاری های مشترک این کشور ها درزمینه های منافع مشترک،محقق گردد می تواند به سلطه طلبی ها و یک جانبه گرایی امریکا و کشور های متحدش در خاورمیانه پایان بخشد.
نویسندگان در این مقاله که در مجله گلوبال جنوب آسیا انتشار یافته است، می نویسند: اهمیت استراتژیک حوزه خلیج فارس طی چند دهه گذشته برای کشور های منطقه و خارج از منطقه به خوبی شناخته شده است. بعد از انقلاب اسلامی ایران، جیمی کارتر گفت که هر تلاش توسط سایر کشور ها برای کنترل خلیج فارس به معنای تهدید منافع حیاتی امریکا تلقی شده و ما با همه ابزار ها من جمله نیروی نظامی از آن جلوگیری خواهیم نمود.
موسویان و عامری ادامه دادند: تمام رؤسای جمهوری امریکا این خط مشی را دنبال نموده و امریکا و کشور های متحدش در منطقه در جهت سلطه بر این حوزه موفقیت هایی هم داشته اند. هجمه عربستان به قطر و سلطه بر بحرین نشانه های آشکار خط مشی سلطه طلبی عربستان بر حوزه خلیج فارس با حمایت امریکا است
این دو تحلیلگر مسائل بین المللی در ادامه افزودند:حمایت ایران و ترکیه از قطر هم نشانه منافع مشترک این دو کشور در راستای مقابله با سلطه طلبی عربستان است. هر ۶ کشور (ریکتیس)در مقابله با سلطه طلبی امریکا و متحدانش بر حوزه خلیج فارس دارای منافع راهبردی مشترک هستند.
این دو تن در ادامه مقاله خود می نویسند: بیداری غول منطقه ای یعنی ایران که با وقوع انقلاب ۱۹۷۹ رقم خورد، موجب وحشت امریکا و متحدان منطقه ای این کشور شد.تحریک صدام برای تجاوز به ایران در سالهای اولیه انقلاب، سیاستی حساب شده برای انزوا و فروپاشی ایران بود که تا کنون با استمرار تحمیل تحریم های گسترده امریکا و غرب، استمرار یافته است.
با وجود همه فشار های غرب و متحدانش، ایران بعنوان یک قدرت منطقه ای ظهور داشته که تحول مهم برای هر دو قطب قدرت یعنی امریکا و متحدانش از یک طرف و قدرت های بلوک شرق و سایر کشور های ریکتیس از سوی دیگر بوده است. این چالش بقدری عظیم است که با وجود توافق ایران با ۶ قدرت جهانی شامل امریکا در مورد برجام، نهایتا امریکای ترامپ با فشار متحدینش علی الخصوص اسرائیل و عربستان، از برجام خارج شد. استراتژی ثابت اسرائیل مبتنی بر فروپاشی ایران بوده و در اجرا ی این استراتژی در طول چهل سال گذشته، با تمام ظرفیت وارد میدان شده که متاسفانه درسال های اخیر نیز موفق شد عربستان و امارات را هم به استخدام این استراتژی درآورد.
نویسندگان این مقاله در ادامه می افزایند: هرچند برخی از کشور های ریکتیس ، مثل ترکیه که عضو ناتو است، ملاحظاتی دارند؛ اما در کل در خصوص پذیرش جایگاه طبیعی و مشروع ایران درمنطقه، انعطاف دارند. قدرت های جهانی بلوک شرق به ویژه چین و روسیه، نقش منطقه ای ایران را عاملی برای مهار سلطه امریکا می دانند. کشور های عراق و سوریه نیز خواهان همکاری های جامع می باشند ضمن اینکه ترکیه نیز روی روابط با ایران سرمایه گذاری سنگینی نموده است. کشور های ایران وسوریه و عراق و چین و روسیه در مقابله با داعش و القاعده در یک جبهه مشترک قرار گرفتند.
موسویان و عامری  این دو تحلیلگر بین المللی به بودجه بیش از ۷۰۰ میلیارد دلاری امریکا و هزینه های نظامی بیش از ۱۰۰ میلیارد دلاری اسرائیل، عربستان و امارات اشاره کرده و افزودند: با این وجود، اقتصاد چین ظرفیت این را دارد که به تدریج و درطی سال های آینده نابرابری نظامی را کاهش دهد، ضمن اینکه روسیه و برخی دیگر از کشور های ریکتیس نیز پتانسیل افزایش قدرت نظامی را دارند. درشرایط فعلی حدود ۸۰ درصد مصرف انرژی جهان از انرژی های فسیلی است که نفت ۳۳ درصد و گاز ۲۴ درصد آن را تشکیل می دهد. کشور های ریکتیس ۲۴ درصد ذخائر نفت جهان را در اختیار دارند ودرسال ۲۰۱۹، ۲۲ درصد نفت جهان را تولید نمودند.امریکا  و متحدانش ۲۷ درصد نفت جهان را تولید کردند و ۳۵ درصد ذخائر نفت ذخائر گاز جهان را در اختیار دارند. کشور های ریکتیس ۴۱ درصد ذخایر گاز جهان و جبهه امریکا ۱۲.۵ درصد  ذخائر گاز جهان را دراختیار دارد.روسیه و ایران به تنهایی حدود یک سوم ذخائر گازطبیعی جهان را دراختیار دارند.
نویسندگان این مقاله در ادامه گفتند: چین به تنهایی حدود ۲۴ درصد انرژی جهان را مصرف می نماید که درسال ۲۰۱۸ حدود ۳۱ درصد از کشور های ریکتیس و۱۳ درصد از عربستان وارد نمود. چین درسال ۲۰۱۹ حدود ۳۵ درصد مصرف گاز خود را وارد کرد. اروپا درسال ۲۰۱۸ حدود ۴۲ درصد نفت و ۴۰ درصد گازمصرفی خود را از کشور های ریکتیس وارد کرد. دراین سال اروپا هفت درصد از نفت مصرفی خود را از عربستان وارد نمود.ایران و ترکیه دوکشور غیر عربی هستند که با چالش های فراگیر از طرف جبهه امریکا روبرو هستند.امریکا و چین نیز عملا وارد دوران جنگ سرد جدیدی شده اند. با وجود این نوع چالشها، درسال های اخیر در مجموع روند همگرایی کشور های ریکتیس بیش از واگرایی بوده است.
این دو تحلیلگر اظهار داشتند: حمایت روسیه و ایران از کشور های سوریه و عراق در مقابله با تهدیدات تروریستی و تفاهمنامه همکاری های استراتژیک ۲۵ ساله میان ایران و چین که هدف آن ۴۰۰ میلیارد دلار سرمایه گذاری چین درایران است، حاکی از این واقیعت است که کشور های ریکتیس دارای منافع حیاتی مشترک می باشند. تحقق چنین مشارکتی نیازمند تشکیل یک گروه کاری مشترک میان این کشور ها جهت تقویت منافع مشترک و کاهش اختلافات است.

اشتراک گذاری

اشتراک گذاری در facebook
اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک گذاری در twitter
اشتراک گذاری در email

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

کمک نیاز دارید? چت از طریق واتساپ